İkinci el bir otomobil satın alırken kilometresinden değişen parçalarına, geçmiş kazalarından sigorta kayıtlarına kadar pek çok ayrıntıyı araştırırız. Hatta bazen aracın geçmişini, onu yıllarca kullanan sahibinden daha iyi öğreniriz. Ne var ki bütün bu titizliğe rağmen, kayıtlarda karşılaşabileceğimiz bazı sürprizler vardır ki ne ekspertiz raporunda görünür ne de kaportanın altında saklıdır. Hiç karışmadığımız bir trafik kazasının yıllar sonra karşımıza çıkması, bunlardan biridir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 23 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararına konu uyuşmazlık da böylesine sıra dışı bir iddiadan doğmuştur. Bir araç sahibi, otomobilinin 2010 yılında trafik kazasına karıştığına ilişkin tutanaktan ancak 2019 yılında haberdar olduğunu, üstelik tutanakta kendi imzası bulunmadığı gibi kazaya karıştığı belirtilen sürücüleri de tanımadığını ileri sürmüştür. Anlaşılan o ki araç sahibinin bilgisi dışında, otomobilin geçmişine pek de hoş olmayan bir sayfa eklenmiştir.
Üstelik mesele, arşivde unutulmuş bir kaza tutanağından ibaret değildir. Davacının iddiasına göre söz konusu olay nedeniyle hakkında SİSBİS kaydı oluşturulmuş, bu kayıt yüzünden sigorta şirketlerince kara listeye alınmış ve uzun yıllar sigorta hizmetlerinden yararlanamamıştır. Kayıtların düzeltilmesi için yaptığı başvurulardan sonuç alamayınca da uyuşmazlığı yargıya taşımıştır.
Sigorta Suistimalleri Bilgi Paylaşım Sistemi'nin kısaltması olan SİSBİS, sigortacılık işlemlerindeki yanlış uygulamalara ve suistimal şüphesine ilişkin bilgilerin tutulduğu merkezi bir veri tabanıdır. Yalnızca trafik sigortalarıyla sınırlı olmayan bu sistemin varlık amacı, sigortacılık alanındaki usulsüzlüklerin tespitine katkı sağlamaktır. Bununla birlikte, bir kişinin SİSBİS'te kaydının bulunması, sigorta dolandırıcılığı yaptığının kanıtı olarak değerlendirilemez. Zira bir olay hakkında şüphe bulunmasıyla o şüphenin hukuken ispatlanması arasında, göz ardı edilemeyecek kadar önemli bir fark vardır.
Tam da bu nedenle, kayıtların varlığı kadar hangi bilgi ve belgelere dayandığı da önem taşımaktadır. Kaza tutanağındaki imzaların kime ait olduğu, aracı kullandığı belirtilen kişinin kimliği, sigorta şirketinin işlemini hangi belgelere dayandırdığı ve araç sahibinin olayla gerçekten bağlantısının bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmadan, yalnızca sistemdeki kayda dayanılarak kesin bir sonuca ulaşılması mümkün değildir. Dijital kayıtlar hayatı kolaylaştırabilir; ancak bir bilginin bilgisayarda saklanıyor olması, onun tartışılmaz bir gerçek olduğu anlamına gelmez.
Nitekim gerçeği yansıtmadığı düşünülen SİSBİS kayıtlarının düzeltilmesi için başvuru yolları bulunmaktadır. İlgili sigorta şirketine ve Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine başvurularak kaydın dayanağı hakkında bilgi alınması ve gerekli düzeltmenin yapılması talep edilebilir. Başvuruların sonuçsuz kalması halinde uyuşmazlığın niteliğine göre yargı yoluna gidilebileceği gibi, kişisel verilerin yanlış veya eksik işlenmesi durumunda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında düzeltme, yasal koşulları oluşmuşsa silme talebinde bulunulması da mümkündür.
Somut olayda ilk derece mahkemesi, SİSBİS kaydının düzeltilmesine ilişkin hüküm kurmuş; ancak karar, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz başvurusu üzerine Yargıtayın önüne gelmiştir. Yüksek Mahkemenin incelemesi, kaydın gerçeği yansıtıp yansıtmadığına değil, uyuşmazlığın hangi mahkemede görülmesi gerektiğine odaklanmıştır. Kişisel kullanım amacıyla edinilen aracın sigortalanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkta davacının tüketici sıfatını dikkate alan Yargıtay, görevli mahkemenin tüketici mahkemesi olduğuna hükmetmiş ve ilk derece mahkemesinin kararını, sonucunu değiştirmeyecek şekilde kanun yararına bozmuştur.
Dolayısıyla bu karar, SİSBİS'teki her kaydın yanlış olduğu veya itiraz üzerine kendiliğinden silineceği anlamına gelmemektedir. Bununla birlikte, kişilerin bilgisi dışında oluşturulduğu ileri sürülen kayıtların yıllar sonra ne denli ciddi sonuçlar doğurabileceğini ve bu kayıtların hukuki denetime tabi olduğunu hatırlatması bakımından dikkat çekicidir.
Neticede insan, yaşadığı bir kazanın sonuçlarına katlanmayı bir ölçüde anlayabilir; fakat hiç karışmadığını söylediği bir kazanın yıllar sonra karşısına çıkması, hayatın beklenmedik sürprizlerinden ziyade hukukun çözmesi gereken bir meseledir.
