Yıl sonu kapanış işlemleri sadece mizanı almakla bitmiyor. 2025’te enflasyon düzeltmesi uygulanmayacak olması da işleri kolaylaştırmıyor. Çünkü yanlış sınıflanan bir gider, eksik değerlenen bir stok ya da unutulan bir karşılık; Nisanda verilecek kurumlar vergisi beyannamesi için bir risk demektir. Aşağıdaki başlıklar halinde sıralanan konular, hem dönem sonu işlemlerini hem de mükellefin dikkat etmesi gereken kritik noktaları özetlemektedir.
1- Stok sayımı: Fiili Durum ile Kayıtlı Durumu Denkleştirmeden Dönem Kapanmaz
İşe depodan başlayın. Fiili sayım yapın; kayıtlarla karşılaştırın. Noksan/fazla stok varsa “sonra bakarız” demeyin. Noksanlığın nedeni (fire, zayi, sevkiyat hatası, belge eksikliği) bulunmadan yapılan düzeltme, KDV ve gelir etkisi doğurabilir. Stokların değerlemesinde maliyetin doğru oluştuğundan emin olun. Piyasa değeri düşen, modası geçen, bozulmuş stoklar için “değer düşüklüğü” düşünüyorsanız, bunun keyfi değil, ispatlı olması gerekir; gerekirse takdir mekanizması devreye alınır. Satılan malın maliyetini de fiili envantere göre kesinleştirip brüt kârı doğru oluşturun.
2- Maliyet Bedeli: “Gider” Sandığınız Kalem, Aslında Aktiftir
Yıl sonu hatalarının klasiklerinden biri; maliyete girmesi gereken kalemleri doğrudan gider yazmak. Nakliye, yükleme-boşaltma, montaj, komisyon, gümrük vergisi, harçlar gibi iktisapla doğrudan ilgili giderler; stokta veya duran varlıkta maliyetin parçasıdır. Finansman giderlerinde de sınır var: özellikle ithalat ve yatırım kredilerinde, varlık işletmeye girene/aktife alınana kadar oluşan faiz ve kur farklarının nasıl ele alındığını kontrol edin. Bu ayrım, hem amortismanı hem de matrahı doğrudan etkiler.
3- Amortisman ve Binek Otomobil: KKEG Tuzağına Düşmeyin
Sabit kıymet listesini baştan sona tarayın: yeni alınanlar, satılanlar, hurdaya ayrılanlar, kullanım dışı kalanlar… Amortisman oranı doğru mu, faydalı ömür doğru seçilmiş mi?
Binek otomobillerde iki kritik alan var: kıst amortisman ve amortisman sınırı. 2025’te alınan binek araçlarda kıst amortisman uygulanır; ayrıca maliyetin belirli bir tutarı aşan kısmına isabet eden amortismanlar KKEG olur. “Muhasebede gider yazdık” demek yetmez; beyanname üzerinde KKEG ayrıştırmasını net yapın.
Ek olarak, satılan duran varlıklarda satış kârı hesabını net defter değeriyle yapın; geçmişte KKEG yazdığınız amortismanlar varsa satış anında düzeltme imkânını kaçırmayın. Yenileme fonu düşünüyorsanız üç yıllık kullanım süresini ajandanıza yazın.
4- Alacaklar; Şüpheli mi, Değersiz mi, Yoksa Sadece Unutulmuş mu?
Vadesi geçmiş alacaklarda tahsil kabiliyeti zayıfladıysa, şüpheli alacak karşılığı şartlarını kontrol edin; dava/icra safhası, teminat durumu, küçük tutarlı alacaklarda yazılı talep/protesto süreci… Karşılık ayırmak bir “vergi avantajı” değil; tahsil edilemeyen alacağı bilançoda şişirmemektir. Değersiz alacak ise daha ağır bir kategori; kanaat verici belge olmadan hareket etmeyin.
5- Mutabakatlar: Banka-Kasa-Cari Hesap Üçlüsü
Banka ekstrelerinin muhasebe ile uyumlu olması gerekir; valör farkı, komisyon, faiz tahakkuku, kredi masrafları gibi. Kasada fiili sayım yapın; kaydi kasa ile uyumsuzluk varsa nedeni bulun. Müşteri ve satıcı mutabakatlarında da farkları kapatın: eksik fatura, hatalı kur, yanlış kapama… Bu üç alan, vergi incelemesinde ilk bakılan yerlerdir.
6- Dönemsellik: Peşin Ödemeler, Gelir Tahakkukları, Reeskont
Peşin ödenen giderler (kira, sigorta, bakım) ve peşin tahsil edilen gelirler (yıllık hizmet bedeli gibi) doğru döneme dağıtılmalı. “Bu yıl ödedik, bu yıl gider” refleksi hatalıdır. Senetli alacak/borç varsa reeskont opsiyonunu değerlendirin; yaptıysanız hem alacak hem borç tarafını birlikte ele alın. Ayrıca dönem sonu faiz tahakkukları ve kur değerlemelerini (özellikle döviz kasa/banka) atlamayın.
7- KKEG ve Teşvikler: Beyanname Öncesi Son Kontrol
KKEG listesi olmadan beyanname hazırlanmaz; cezalar, MTV, ÖİV, kabul edilmeyen karşılıklar, istisna kazançlarla ilgili giderler, binek araç sınırlamaları… Ayrıca 2025’te asgari kurumlar vergisi uygulaması nedeniyle, çok sayıda istisna/indirim kullanan şirketlerde “normal vergi” ile “asgari vergi” kıyası gündeme gelebilir. Bu yüzden kapanışta sadece muhasebe değil, vergi projeksiyonu da yapın: hangi istisna gerçekten işinize yarıyor, hangisi asgari vergi nedeniyle etkisiz kalıyor?
8- Bağış ve Yardımlar Beyannamede Doğru Yerde Gösterilmeli
Yıl içinde yaptığınız bağış ve yardımlara ilişkin belgeleri eksiksiz toplayın; makbuz, dekont, protokol, teslim tutanağı… Unutmayın; birçok bağış doğrudan gider değil, beyanname üzerinde indirim konusudur. Sınıra tabi olanlarla (kazancın belli oranıyla sınırlı) sınırsız indirilebilenleri (örneğin bazı kurumlara yapılan nakdi bağışlar) birbirinden ayırın. Belgede eksik varsa, beyanname aşamasında “sonradan tamamlarız” hatasına düşmeyin.
9- Ortaklarla İşlemler: Örtülü Sermaye ve Transfer Fiyatlandırması Alarmı
Yıl sonu kapanışında “ortaklardan borçlar” ve ilişkili kişi işlemleri mutlaka masaya yatırılmalı. Özkaynağa göre aşırı ortak borçlanması, finansman giderinin bir kısmını KKEG’ye dönüştürebilir. İlişkili kişilere emsalin altında satış veya emsalin üstünde alış varsa, aradaki fark örtülü kazanç sayılabilir. Kapanış öncesi fiyatlama ve cari hesap bakiyelerini kontrol ederek bu riskleri erken yakalayın.
10- İstisna ve Muafiyetlerde YMM Tasdik Raporu Şartı
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca verdikleri beyannamelerde yer alan bazı istisna ve indirimlerden yararlanabilmeleri ile 5520 sayılı Kanunda düzenlenen yerel ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamasına ilişkin işlemleri, YMM tarafından düzenlenen tasdik raporunun ibrazı şartına bağlanmıştır. Beyannamede gösterdiğiniz; indirim, istisna veya muafiyetiniz varsa cezalı işleme muhatap olmamak için bu hususu atlamayınız.
Tasdiki zorunlu işlemlere ilişkin raporlar, ilgili hesap döneminin kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte veya beyanname verme süresinin bitimini takip eden iki ay içinde, Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda gönderilmesi gerekir.
Kapanışı Mizanla Değil, Kontrol Listesiyle Yönetin
Dördüncü geçici vergi dönemi, yılın final provası gibidir. Beyan süresini son güne bırakmadan; amortisman, reeskont, karşılıklar ve değerlemeleri büyük ölçüde tamamlayın. Böylece Nisan’daki kurumlar vergisi beyannamesinde sürpriz yaşamazsınız.
Dönem sonu, muhasebenin vitrinidir ama verginin de mutfağıdır. Stok, amortisman, alacak, mutabakat, dönemsellik ve KKEG; ufak bir ihmalin, çok ciddi sonuçlar doğurduğu bir alandır. 2025 kapanışını hızlı değil, doğru kapatan; 2026’ya da daha az riskle girer.
