Bağımlılık Süreci - ( Aşama 4 )
Kişi artık madde kullanmanın olumsuz etkilerini de yaşamaya başlamıştır. Bu dönemde '' Bu meret bırakılmaz ki! '' düşüncesine sığınmaya başlar. Kim bırakmış ki, o bıraksın! Bu düşüncesinin temel nedeni, bırakmak girişimini ertelemedir. İçinde bulunduğu grup ve onların oluşturduğu altkültür de '' Bu meret bırakılmaz ki '' inancını desteklemektedir.
Bu dönemde kişi sık ve yoğun olarak madde kullanmaktadır. Çoğunlukla artık bağımlı hale gelmiştir.
Madde arayışları, doz artırımları, madde yüzünden psikososyal sorunlar hep bu dönemde yaşanır. Genelde kişi bağımlı olduğunun farkında değildir.
Madde kullanmanın çeşitli zararlarını gördüğü halde bunları değerlendirememektedir. Yaşamının değiştiğinin farkındadır ancak bu konuda tümüyle maddeyi suçlamamaktadır. Maddeyi bırakmak istek, güç ve inancı yoktur.
Bağımlılık Süreci - ( Aşama 5 )
Kullanılan maddenin olumsuz etkileri giderek artar. Maddenin kendisine verdiği zararın farkına varır.'' Dibe vurduğunda '' artık bırakmak zorunda olduğunu anlar. Maddeden kurtulma isteği, maddeye duyduğu istekten daha fazladır. Bırakması gerektiğine inanır ama bırakmaya da hazır değildir.
Bırakma isteği geliştikten bir süre sonra bırakma kararı oluşur. Artık bırakmaya karar vermiştir ancak hala hazır değildir. '' Bir gün bırakacağım '' , '' Hele şu Bayram geçsin, bırakırım '' gibi düşüncelerle bırakma eylemi ertelenir.
Bırakma kararını verdikten sonra kişi herhangi bir neden öne sürerek bırakma kararından vazgeçebilir. Çünkü bırakmak onu korkutmaktadır. Savaşmaya hazır değildir. Sonunda bıçak kemiğe dayanır. Bırakma zamanı gelmiştir ve kendisini de hazır hissediyordur. Artık eyleme geçer ve kullandığı maddeyi bırakır.
Bağımlılık Süreci - ( Aşama 6 )
Maddeyi bıraktıktan sonra bir süre temiz kalır. Bırakmaktan dolayı da çok mutludur. Fakat kişi kendine güven kazandıkça maddeyle ilgili yaşadığı sıkıntılarını unutmaya başlar. Bıraktığı madde kullanımıyla ilgili olumlu düşünceler taşımaya başlar.
Mesela, madde bulmak için telekızlık yaptığını unutup, çok sorunlu olduğu bir anda madde kullanması sonucu yaşadığı '' sahte mutluluk ''' u anımsar. Zihin oyunlarını oynamaya başlamıştır çoktan. Maddeye karşı eski katı tutumu kalkmıştır. Sonra eski arkadaş ortamına girer.
İşte tam da bu anlarda eski '' bir kereden bir şey olmaz '' düşüncesi gelişir. ‘Kardeşim, bir kere seni yok etmek için yeterlidir. Sonuçta kişi tekrar madde kullanır. Büyük bir suçluluk hisseder ama kimseden yardım da isteyemez. Sonraki aşamada ise duyduğu suçluluk duygusunun oluşturduğu acıdan kurtulmak için yine '' Bu son '' , '' bir daha asla '' ve de '' Ben Bağımlı değilim '' , '' önce nasıl bıraktıysam tekrar bırakırım '' gibi düşüncelerle tekrar maddeye bağımlı olur. Kullanılan maddenin zaman içinde etkisini kaybetmesine ve kişinin aynı etkiyi sağlamak için daha fazla madde kullanmasına tolerans gelişmesi denir. Somut bir örnek vermek gerekirse kişi ilk etapta 2 duble rakı ile sarhoş olurken daha sonra 2 duble rakıyla sarhoş olmamaya başlar. Bu nedenle 4 duble rakı içmeye başlar ki bir müddet sonra 4 duble rakı da yeterli gelmemeye başlar. Sonuçta giderek içilen alkol miktarı arttırılır. Diğer maddelerin kullanımında da aynı süreç meydana gelir yani,
a - ) Kullanılan madde zamanla yeterli gelmemeye başlar. ( etkisini zamanla kaybetmesi )
b - ) Bu nedenle aynı etkiyi sağlamak açısından doz arttırılır
c - ) Ve sonuçta bağımlılık oluşur.
Zaten bağımlılık tanısı koyabilmek açısından da tolerans gelişmesi ana kriterlerden birisidir.
