Yönetmelik kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, tabak, pipet ve plastik çubuklu kulak pamuklarının piyasaya arzının yasaklanması planlanıyor. Düzenlemenin yıl sonuna kadar yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Tek kullanımlık plastikler için yeni düzenleme
Sıfır Atık Hareketi kapsamında çalışmalarını sürdüren Bakanlık, depozito yönetim sistemiyle içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik ederken plastik kirliliğini azaltmaya yönelik yeni adımlar atıyor.
Bu kapsamda geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda yeni bir yönetmelik hazırlandı.
Hazırlanan taslakta çevreye zarar veren plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, genleştirilmiş polistiren (EPS) köpük gıda kapları, içecek kapları ve bardakları ile plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi ürünlerin kullanımının sona erdirilmesi öngörülüyor.
Yıl sonunda yürürlüğe girmesi bekleniyor
Hazırlanan yönetmelik taslağının önümüzdeki günlerde ilgili kurumların görüşüne açılması planlanıyor. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin ardından düzenlemeye son şekli verilecek.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte söz konusu tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilmesi hedefleniyor. Böylece yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğerinde karbon salımının önüne geçilmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi öngörülüyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin kullanımının yaygınlaştırılması planlanıyor.
Yeni kısıtlamalar gündemde
Bakanlık, ilerleyen süreçte kısmen plastikten üretilen içecek bardakları, plastik içerikli gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havlularının kullanımını azaltmak amacıyla kısıtlama ve işaretleme gibi uygulamaları da hayata geçirmeyi değerlendiriyor.
Tek kullanımlık plastik tüketimi yüksek
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile yapılan araştırmaya göre vatandaşların büyük bölümü tek kullanımlık plastik ürünlerin azaltılmasını destekliyor.
Araştırma sonuçlarına göre bireylerin yüzde 77,65’i günlük yaşamda tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını desteklerken, yüzde 72,52’si bu ürünleri daha az satın alma fikrine olumlu bakıyor. Katılımcıların yüzde 76,40’ı bazı plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı bulurken, yüzde 60,02’si bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını desteklediğini ifade ediyor.
Türkiye’de 2022 yılında kulak pamuğu çubuklarından plastik bardaklara kadar farklı ürünlerden oluşan toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik tüketildi. Uzmanlar, bu miktarın her geçen yıl artmaya devam ettiğine dikkat çekiyor.
Avrupa’da da benzer yasaklar uygulanıyor
Tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasına yönelik düzenlemeler Avrupa’da da yaygın şekilde uygulanıyor. Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında birçok ülke bu ürünlerin kullanımını sınırlandırdı.
Fransa, Almanya, İspanya ve Hollanda başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi plastik ürünlerin satışını yasaklayan veya kullanımını azaltmaya yönelik uygulamaları hayata geçirirken, bazı ülkelerde plastik ürünler için ek vergiler ve ücretlendirme sistemleri uygulanıyor.
