IBAN’a Para Gönderdiniz, Açıklama Yazmadınız: Yarın Mahkemede Ne Diyeceksiniz?
“Bir şey olmaz” diyerek açıklama kısmını boş bıraktınız.
Nasıl olsa tanıdık.
Nasıl olsa güvenilir.
Nasıl olsa geri ödeyecek.
Hukuk, “nasıl olsa” ile çalışmaz.
Günümüzde para transferi birkaç saniyelik işlem. IBAN yazılıyor, tutar giriliyor ve gönder tuşuna basılıyor. Ancak bir uyuşmazlık çıktığında mahkemenin dikkatle incelediği yer, çoğu zaman o küçük açıklama alanıdır.
Banka dekontu, paranın gönderildiğini ispat eder. Bu açıktır. Ancak hangi hukuki sebeple gönderildiğini her zaman tek başına göstermez. Borç muydu? Kira mıydı? Mal bedeli miydi? Ortaklık payı mıydı? Bağış mıydı? Asıl tartışma burada başlar.
Diyelim ki bir arkadaşınıza 150.000 TL gönderdiniz. Aranızda sözlü bir borç konuşması var. Açıklama kısmı boş. Ödeme gelmedi. Siz “borçtu” diyorsunuz, karşı taraf ise “destek oldun, bağışladın” diyor. Bu durumda mahkeme yalnızca dekonta bakarak karar vermez. Yazışmalar, mesaj kayıtları, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği ve hayatın olağan akışı birlikte değerlendirilir.
Hukukumuzda temel ilke açıktır: Bir hakkı ileri süren, dayandığı vakıayı ispat etmekle yükümlüdür. “Borç verdim” diyen taraf, borç ilişkisini ortaya koymalıdır. Dekont önemli bir delildir; ancak her somut olayda tek başına yeterli kabul edilmeyebilir. Özellikle aile ve yakın çevre ilişkilerinde hukuki sebebin belirlenmesi daha da karmaşık hâle gelebilir.
Yargı uygulamasında, taraflar arasında mevcut bir borç ilişkisinin varlığı sabitse, açıklamasız yapılan ödeme çoğu durumda o borcun ifası olarak kabul edilebilir. Ancak bu sonuç otomatik değildir; her somut olay kendi delil durumuna göre incelenir. Tek bir boşluk, farklı ihtimalleri beraberinde getirebilir.
Öte yandan açıklama kısmında açık ve net bir ibare bulunması, yargılamada önemli bir avantaj sağlar. Açıklama içeren dekontlar, diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde ispat gücünü ciddi ölçüde artırabilir. Birkaç kelimelik açıklama, ileride doğabilecek belirsizliği azaltır.
Tersini düşünelim. Hesabınıza açıklamasız yüksek bir para geldi. Aradan zaman geçti. Gönderen bunun borç olduğunu ileri sürdü. Bu kez siz, paranın hangi hukuki ilişkiye dayandığını açıklamak durumunda kalabilirsiniz. Görüldüğü gibi mesele yalnızca gönderen açısından değil, alan açısından da risk barındırır.
Elbette her açıklamasız para transferi dava konusu olmaz. Çoğu işlem sorunsuz şekilde sonuçlanır. Ancak uyuşmazlık çıktığında küçük ayrıntılar büyür. Mahkeme dosyalarında en pahalı şey belirsizliktir.
Çözüm basittir: Bir cümle yazmak.
“Borç olarak gönderilmiştir.”
“Mayıs kira bedeli.”
“X ürün bedeli.”
“Borç iadesi.”
Hukuk niyeti değil, belgeyi esas alır.
Söz uçar, yazı kalır. Açıklama yazılmadığında ise yorum başlar.
Mahkemede en zor şey, ne düşündüğünüz değil; yazmadığınız o cümleyi kanıtlamaktır.
Dikkat edin.
