Toplantıda ayrıca farklı alanlarda gerçekleştirilen saha araştırmalarından elde edilen bulgular katılımcılar ile paylaşıldı. Bulgular, mevzuatın varlığı kadar etkin uygulama, düzenli denetim, takip ve farklı kurumların eşgüdüm içinde hareket etmesinin de gençlerin ve toplumun korunmasında belirleyici olduğunu ortaya koydu. Ortaya çıkan önemli bir bulgu; Nisan–Mayıs 2026 döneminde Ankara, İstanbul ve İzmir’de 475 kafe, restoran ve barda gerçekleştirilen dumansız alan uyum araştırmasında, incelenen işletmelerin %75,6’sında en az bir mevzuat ihlali tespit edilmesiydi.
Gençlerin günlük yaşamında ürün görünürlüğünü inceleyen bir saha araştırması ise Türkiye’nin farklı illerinde 26 okulun yürüme mesafesinde bulunan 78 tütün satış noktasında gerçekleştirildi. Araştırmada, tütün satış noktalarının %93,6’sında ürünlerin açıkça görünür olduğu tespit edildi. Ayrıca bu satış noktalarının %60,5’inde tütün ürünlerinin çocuklara hitap eden oyuncak ve şekerlemelerin yanında bulunduğu, %42,1’inde ise ürünlerin işletme dışından görülebildiği tespit edildi.
Paydaş buluşmasında Dumansız Gençlik Girişimi gönüllüleri, yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerine ilişkin gerçekleştirdikleri veri toplama çalışmalarının bulgularını paylaşarak, bu ürünlerin İstanbul’da kolaylıkla erişilebilir olduğuna ve Türkiye’nin sınır şehirlerinde yaygın toptan satış uygulamalarına ilişkin açık kanıtlar sundu.
Eğitim ve Gençlik Politika Öncelikleri
Toplantıda sorunların tespit edilmesiyle birlikte gençlerin ve eğitim ortamlarının daha etkin korunmasına yönelik çözüm alanları tartışıldı. Olası tedbirler; etkisi, aciliyeti ve uygulanabilirliği bakımından ele alındı ve farklı kurumların çözüm süreçlerinde üstlenebileceği roller değerlendirildi.
Toplantının Ortak Çıktısı
- Dumansız hava sahalarına ilişkin denetim yetkisinin genişletilmesi ve Sağlık Bakanlığı’nın bu yetkiyi farklı kurumlarla paylaşmasının gerekliliği,
- Dumansız hava sahalarına ilişkin ihbar ve şikayet mekanizmalarında halkın gönüllü katılımını arttıracak ekiplerin oluşturulması,
- Açık alanlarda dumansız hava sahalarının genişletilmesi,
- Tütün satış noktalarında ürünlerin görünürlüğü engelleyen opak dolaplar gibi standart üniteler içinde tutulması,
- Sosyal medya platformları dahil olmak üzere dijital platformlardaki tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılması yönünde karar alıcılara baskı yapılması,
- Görüşülmekte olan mevzuat değişikliği önerileri bakımından halkın bilgilendirilmesinin ve katılımına dair mekanizmaların yeterli olmaması.
Toplantıda ayrıca, 4207 sayılı Kanun’a ilişkin değişikliklere katkı sunma amacı ele alındı ve geliştirilecek önerilerin karar alıcılara ulaştırılması için izlenebilecek yöntemler üzerinde duruldu.
Savunuculuk Ekosisteminin Genişlemesi için Paydaş Buluşmaları Devam Edecek
Değer Hareketi kapsamında mayıs ayına kadar eğitim, sağlık ve çevre başta olmak üzere farklı ekosistemleri somut politika hedefleri etrafında buluşturmak üzere 8 farklı paydaş buluşması yapılacak. Ekim ayında medya profesyonelleri ve medya kuruluşları, kasım ayında ise sağlık profesyonelleri ve sivil toplum kuruluşları bir araya gelecek.
