Bilim insanlarının 66 yıl önce ortaya koyduğu ve “Kıyamet Günü” adıyla gündeme gelen matematiksel model, işaret ettiği tarihin gelmesiyle yeniden tartışılmaya başlandı.
Illinois Üniversitesi'nden fizikçi Heinz von Foerster ve çalışma arkadaşlarının 4 Kasım 1960'ta yayımladığı araştırma, dünya nüfusunun geçmişteki büyüme eğilimini matematiksel bir formülle ele aldı. “Kıyamet Günü: 13 Kasım 2026 Cuma” başlığını taşıyan çalışma, nüfusun aynı hızlanmayla artmaya devam etmesi halinde ortaya çıkabilecek matematiksel bir sınırı gösteriyordu.
13 Kasım 2026 tarihi nasıl hesaplandı?
Araştırmacılar, dünya nüfusunun tarihsel artış verilerini inceleyerek büyümenin giderek hızlandığı bir model oluşturdu. Hesaplamada, bu eğilimin değişmeden sürmesi halinde nüfusun 13 Kasım 2026 tarihinde matematiksel olarak sonsuza yaklaşacağı sonucuna ulaşıldı.
Ancak söz konusu tarih, dünyanın fiziksel olarak yok olacağına ilişkin bilimsel bir öngörü değildi. Araştırmanın dikkat çektiği nokta, nüfus artışının aynı matematiksel eğilimle sonsuza kadar devam edemeyeceğiydi.
66 yıllık hesap neden gerçekleşmedi?
1960 yılından bu yana dünya nüfusu artmaya devam etse de nüfusun büyüme hızı önemli ölçüde yavaşladı. Doğum oranlarının gerilemesi, araştırmada kullanılan matematiksel modelin öngördüğü artış eğilimini değiştirdi.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre üye ülkelerde 1960 yılında kadın başına 3,3 olan doğurganlık oranı, 2022 yılında 1,5'e kadar geriledi. Artan yaşam maliyetleri, konut fiyatları, eğitim düzeyindeki değişimler ve ailelerin çocuk sahibi olma tercihlerindeki farklılaşma, doğum oranlarının düşmesinde etkili oldu. Böylece 1960 yılında hesaplanan tarih, insanlığın sonunu getiren bir gün olmaktan çok, nüfus artışına ilişkin eski bir matematiksel modelin sınırlarını hatırlatan bir tarih olarak kaldı.
Şimdi asıl endişe yaşlanan nüfus
Bilim dünyasının 1960'lı yıllarda üzerinde durduğu hızlı nüfus artışı, günümüzde yerini birçok ülkede düşük doğum oranları ve yaşlanan nüfusa ilişkin endişelere bıraktı. Özellikle gelişmiş ekonomilerde çalışma çağındaki nüfusun azalması, emeklilik sistemlerinin finansmanı ve sağlık harcamaları açısından önemli sorunlar oluşturuyor.
Çalışan nüfus ile emekli nüfus arasındaki dengenin bozulması, sosyal güvenlik sistemleri üzerindeki mali baskıyı artırıyor. Ülkeler, emeklilik sistemlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak ve iş gücü açığını karşılamak için farklı politikalar üzerinde çalışıyor. 66 yıl önce nüfusun kontrolsüz büyümesi tartışılırken bugün pek çok ülkenin gündeminde doğum oranlarının düşmesi ve toplumların yaşlanması bulunuyor.
Kaynak: Sözcü
