Kadınların türküler ve manilerle gelini düğüne hazırladığı, damadın ise arkadaşları ve aile büyükleriyle hamama gittiği bu gelenek, Gaziantep’in geçmişten günümüze taşıdığı kültürel değerler arasında yer alıyor.
Osmanlı döneminden günümüze ulaşan hamam kültürü, Gaziantep’te yalnızca temizlenmek için kullanılan bir mekân anlayışının çok ötesine geçti. Hamamlar zaman içerisinde düğün hazırlıklarından aile buluşmalarına kadar sosyal hayatın önemli adreslerinden biri oldu.
Gelin hamamında türküler söylenirdi
Antep hamam kültürünün en bilinen geleneklerinin başında gelin hamamı geliyordu. Düğün öncesinde kız ve erkek tarafının kadınları hamamda buluşuyor, burada hem birbirlerini daha yakından tanıyor hem de düğün öncesi birlikte vakit geçiriyordu.
Gelin için hazırlanan hamam bohçası da geleneğin önemli bir parçasıydı. Bohçada gümüş takunyalar, ipek peştemaller, bakır taslar ve kokulu sabunlar bulunuyordu.
Göbek taşının çevresinde türküler ve maniler söylenirken, gün boyunca çeşitli ikramlar yapılıyordu. Böylece hamam, düğün öncesindeki hazırlığın yanı sıra iki tarafın kadınlarını bir araya getiren bir buluşma yerine dönüşüyordu.
Damat hamamında da benzer bir hareketlilik yaşanıyordu. Damat, düğün öncesinde arkadaşları ve aile büyükleriyle birlikte hamama gidiyor; türküler, şakalar ve sohbetler eşliğinde hazırlığını tamamlıyordu.
Hamamlar sözlü kültürün de parçası oldu
Hamamlarda söylenen maniler, yapılan atışmalar ve anlatılan fıkralar, Gaziantep halk kültürünün sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılmasında da rol oynadı.
Kullanılan bakır eşyalar, peştemaller, kutnu kumaşları ve el işçiliği ürünleri ise dönemin günlük yaşamının izlerini taşıdı.
Naip Hamamı geçmişin izlerini taşıyor
Gaziantep Kalesi’nin hemen altında bulunan Naip Hamamı da bu kültürün Gaziantep’teki önemli temsilcilerinden biri olarak öne çıkıyor.
Geçmişi 16. yüzyıla kadar uzanan yapı, klasik Osmanlı hamam mimarisinin özelliklerini taşıyor. Hamamda soğukluk, ılıklık, sıcaklık, külhan ve halvet bölümleri bulunurken, kubbeli yapısı ve tepe pencerelerinden içeri süzülen ışık da dikkat çekiyor.
Evlerde banyo imkânlarının yaygınlaşmasıyla geleneksel hamam kullanımı eskiye oranla azalsa da tarihi hamamların korunması bu kültürün yaşatılmasına katkı sağlıyor.
Naip Hamamı gibi tarihi yapılar Gaziantep’in geçmişinden izleri bugüne taşırken, gelin ve damat hamamı geleneği de modern düğün anlayışı içerisinde varlığını sürdürüyor.
