Türkiye genelinde haritalanan diri fay sayısı 700'e yükselirken, yeni çalışmanın Gaziantep açısından ne anlama geldiği merak konusu oldu.
6 Şubat 2023 depremlerinin ağır izler bıraktığı Gaziantep'te, fay hatlarına ilişkin bilimsel veriler yeniden değerlendiriliyor. MTA'nın 2026 yılında yayımladığı güncel harita, Türkiye'deki diri fayların konumları, geometrileri ve segment yapılarına ilişkin daha ayrıntılı bilgiler içeriyor. Ancak haritanın yenilenmesi, Gaziantep'te yeni fayların oluştuğu ya da deprem tehlikesinin bir anda arttığı anlamına gelmiyor.
13 yıl sonra fay haritası yenilendi
MTA'nın 2013 yılında yayımladığı haritada Türkiye genelinde 485 olarak belirtilen diri fay ve fay segmenti sayısı, 2026 çalışmasında 700'e ulaştı. Aradan geçen yıllarda yürütülen arazi araştırmaları, jeolojik incelemeler ve bilimsel çalışmalar, bazı fayların daha ayrıntılı tanımlanmasını sağladı.
Yeni haritada mevcut fayların geometrileri ve segment özellikleri güncellenirken, daha önce yeterince haritalanamayan bazı faylar da çalışmaya dahil edildi.
Ancak fay sayısındaki artış, Türkiye'de 215 yeni fayın oluştuğu anlamına gelmiyor. Değişiklik, bilimsel araştırmalar sonucunda elde edilen bilgilerin güncellenmesinden kaynaklanıyor.
Gaziantep çevresinde hangi faylar öne çıkıyor?
Gaziantep'in deprem tehlikesi değerlendirilirken Doğu Anadolu Fay Sistemi ve bu sistemin çevresindeki fay segmentleri önemli yer tutuyor. Özellikle Pazarcık ve Erkenek segmentleri ile Sürgü-Çardak fay sistemi, bölgenin tektonik yapısının anlaşılmasında öne çıkıyor.
6 Şubat 2023'te meydana gelen büyük depremler, Gaziantep'in yakın çevresindeki fayların oluşturabileceği sarsıntı tehlikesini bir kez daha ortaya koydu. Nurdağı ve İslahiye'de yaşanan ağır yıkım da deprem tehlikesinin yalnızca il merkezine olan uzaklık üzerinden değerlendirilemeyeceğini gösterdi.
Bununla birlikte 2013 ve 2026 haritalarının Gaziantep özelinde ayrıntılı karşılaştırması yapılmadan belirli bir ilçede yeni bir fay keşfedildiğini veya mevcut bir fayın konumunun değiştiğini söylemek mümkün değil.
Gaziantep'in 9 ilçesinde durum ne?
Gaziantep'in deprem tehlikesi değerlendirmelerinde Araban, İslahiye, Karkamış, Nizip, Nurdağı, Oğuzeli, Şahinbey, Şehitkamil ve Yavuzeli ilçeleri yer alıyor.
İlçeler arasında fay hatlarına uzaklık, zemin yapısı ve yapılaşma özellikleri bakımından farklılıklar bulunuyor. Özellikle 6 Şubat depremlerinden ağır etkilenen Nurdağı ve İslahiye, deprem tehlikesinin ve yapı güvenliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Ancak bir ilçenin tamamını aynı risk kategorisinde değerlendirmek doğru sonuç vermiyor. Aynı ilçenin farklı mahallelerinde, hatta aynı sokakta bulunan binalarda bile zemin koşulları ve yapısal özellikler nedeniyle deprem hasarı farklılaşabiliyor.
Yeni harita deprem tehlikesini artırdı mı?
MTA'nın yeni çalışmasıyla daha fazla fayın tanımlanması, deprem tehlikesinin aniden yükseldiği anlamına gelmiyor. Güncelleme, Türkiye'nin jeolojik yapısına ilişkin bilimsel bilgilerin gelişmesini sağlıyor.
Burada MTA'nın Diri Fay Haritası ile AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası arasındaki fark önem taşıyor. MTA'nın haritası diri fayların konumlarını ve özelliklerini gösterirken, AFAD'ın haritası belirli bölgelerde beklenen yer hareketi düzeylerini ortaya koyuyor.
AFAD'ın yürürlükteki Türkiye Deprem Tehlike Haritası, 1 Ocak 2019 tarihinde uygulanmaya başlandı. MTA'nın 2026 yılında yeni bir diri fay haritası yayımlaması, AFAD'ın deprem tehlike haritasının da otomatik olarak değiştiği anlamına gelmiyor.
Gaziantep'te yaşayan vatandaşların yalnızca fay hatlarının konumuna bakarak oturdukları binanın güvenli olup olmadığına karar vermemesi gerekiyor. Zemin özellikleri, binanın taşıyıcı sistemi, kullanılan malzemeler ve yapı denetimi gibi unsurlar, olası bir depremde meydana gelebilecek hasarı doğrudan etkiliyor.
