Yapılan incelemelerde kayıt dışılığın en yoğun olduğu sektörün madencilik ve taş ocakçılığı olduğu tespit edildi. Denetimler kapsamında yüksek gelir grubunda yer alan binlerce şirket ortağı ile on binlerce kurumlar vergisi mükellefi mercek altına alındı.
Bakanlık öncülüğünde yürütülen çalışmalarda başta yüksek gelir grupları olmak üzere toplam 285 bin 329 mükellef denetlendi. Bu sayı, Türkiye’deki toplam mükelleflerin yaklaşık yüzde 6,72’sine karşılık geliyor. Yapılan incelemeler sonucunda 748 milyar 538 milyon liralık matrah farkı ortaya çıkarıldı.
Son 5 yılın en yüksek ceza tutarı
Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından hazırlanan rapora göre, denetimler sonucunda kesilen toplam ceza tutarı 293 milyar 900 milyon liraya ulaştı. Bu rakamın, 2024 yılında kesilen toplam cezaların iki katından fazla olduğu ve son beş yılın en yüksek seviyesine çıktığı belirtildi.
En yüksek matrah farkı madencilikte
Raporda en dikkat çeken başlıklardan biri ise sektörlere göre tespit edilen matrah farkları oldu. Denetimlerde en yüksek farkın madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe bulunduğu açıklandı.
Bu sektörde 64 milyar liralık matrah farkı tespit edildi. Madenciliği 49,9 milyar lira ile imalat sektörü izlerken, ardından toptan ve perakende ticaret, motorlu kara taşıtları ve motosiklet onarımı ile metal, otomotiv ve makine sektörleri sıralandı.
40 bin mükellef riskli bulundu
Denetimler kapsamında yüksek gelir gruplarına yönelik ayrı bir inceleme de yapıldı. Yüksek Gelir Grupları Gözetim ve Uyum Programı çerçevesinde 2023–2024 döneminde gelir bildirmediği belirlenen 10 bin büyük ölçekli şirket ortağı tespit edildi.
Yapılan çalışmalar sonucunda bu mükelleflerin beyan ettikleri matrahı 14 milyar 700 milyon lira artırdığı belirlendi.
Öte yandan kurumlar vergisi beyannameleri üzerinde yürütülen Beyanname Gözetim Programı analizlerinde 40 bin mükellef riskli olarak değerlendirildi. Bu mükelleflerin de matrahlarını toplam 32 milyar 427 milyon lira artırdığı tespit edildi.
Sahte faturalara yönelik inceleme
Bakanlık tarafından geliştirilen Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN) üzerinden Türkiye genelindeki alış ve satış verileri incelendi. Analizler sonucunda sahte belge kullanma riski yüksek olan mükellefler belirlendi.
“Sahte Belge ile Mücadele Gözetim Programı” kapsamında riskli görülen mükellefler tarafından 80 milyar 134 milyon liralık fatura tutarı için düzeltme beyannamesi verildi.
“Yeni denetim anlayışı sahaya yansıdı”
Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir denetim modelinin uygulamaya alındığını belirtti.
Atcı, sahte belge ve kayıt dışı ekonomiyle mücadelede veri ve teknoloji temelli bir sistem kurulduğunu ifade ederek, “Kurumsal sistemler ve büyük veri analitiği ile risk sinyalleri anlık olarak tespit ediliyor. Önleyici ve proaktif denetim anlayışı sahaya yansıtıldı” dedi.
